Rusia: Kyçi i rezistencës së Iranit në përballjen me SHBA-në dhe Izraelin
Prapa qëndresës dhe aftësisë goditëse të Iranit përballë fushatës ushtarake të Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit, fshihet një shtyllë kryesore mbështetëse: Rusia. Ndonëse Moska ka shmangur hyrjen e drejtpërdrejtë në luftë me trupa ushtarake apo angazhim të hapur për mbrojtje reciproke, ajo po luan rolin e “smaltit” që mban në këmbë makinerinë ushtarake, financiare e logjistike të Teheranit.
Nëpërmjet Marrëveshjes për Partneritetin Gjithëpërfshirës Strategjik 20-vjeçar e nënshkruar nga Presidentët Vladimir Putin dhe Masoud Pezeshkian në janar 2025 dhe e hyrë në fuqi në tetor 2025, të dyja vendet kishin ndërtuar arkitekturën e nevojshme për t’i bërë ballë krizës, përpara se lufta e madhe të shpërthente.
“Sytë” rusë në hapësirë: Inteligjenca që mundësoi sulmet me precizion
Pengesa më e madhe e Iranit në një përplasje me një superprocesori ushtarak si SHBA-ja ishte mungesa e satelitëve të përparuar ushtarakë për gjurmimin e objektivave në kohë reale. Rusia u bë “syri” i ushtrisë iraniane në këtë përplasje:
- Gjurmimi i aseteve amerikane: Rrjeti i satelitëve spiunë rusë ka furnizuar Teheranin me të dhëna gjeoshpaciale mbi lëvizjet e luftijeve, avionëve dhe bazave të trupave amerikane e aleate në gjithë Lindjen e Mesme.
- Precizioni i sulmeve: Inteligjenca perëndimore konfirmoi se sulmet precize me raketa të Teheranit, si ai ndaj bazës ajrore Prince Sultan në Arabinë Saudite apo bazave në Jordani e Izrael u mundësuan sepse satelitët rusë kishin skanuar infrastrukturën dhe pozicionet perëndimore përpara lëshimit të raketave.
Rimbushja e arsenaleve dhe përmirësimi teknologjik
Në kushtet kur flota detare e SHBA-së bllokoi rrugët e zakonshme tregtare të Gjirit Persik, Rusia hapi një “arterie të sigurt” përmes Detit Kaspik.
- Furnizimi i vazhdueshëm: Moska ka dërguar municione, lëndë plasëse dhe përbërës të raketave balistike për të rimbushur rezervat e ekuipazhit iranian.
- Teknologjia e mbijetesës: Inxhinierët ushtarakë rusë ndihmuan në përmirësimin e dronëve iranianë me pajisje me fibra optike dhe përditësuan sistemet e udhëheqjes së raketave tejzanore për të shmangur mbrojtjen ajrore amerikane (Patriot dhe Aegis).
Imuniteti financiar: Lidhja SPFS–SEPAM
Strategjia perëndimore për paralizimin e ushtrive mbështetet te sanksionet financiare dhe bllokimi i rrjetit SWIFT. Sidoqoftë, marrëveshja e vitit 2025 parashikonte lidhjen e drejtpërdrejtë të sistemit financiar rus SPFS me atë iranian SEPAM, si dhe integrimin e kartave Mir me rrjetin Shetab.
Kjo infrastrukturë bankare dypalëshe ka krijuar një korridor financiar plotësisht “të imunizuar” ndaj sanksioneve amerikane. Përmes saj, Irani ka vazhduar të financojë ushtrinë, blerjet e armatimeve dhe rrjetet e tij në rajon pa u prekur nga ngrirja e llogarive apo sovraniteti i dollarit.
Mburoja diplomatike dhe kufijtë e aleancës
Në arenën ndërkombëtare, Rusia ka përdorur të drejtën e vetos në Këshillin e Sigurimit të OKB-së për të bllokuar çdo rezolutë ndëshkuese ndaj Teheranit, ndërsa ka shprehur gatishmërinë për të zëvendësuar vëllimet e naftës iraniane në tregje për të mbajtur në këmbë ekonominë e koalicionit.
Sidoqoftë, analistët theksojnë se kjo marrëdhënie mbetet një “transaksionalizëm strategjik”:
- Traktati mes dy vendeve nuk përmban një klauzolë mbrojtjeje të ndërsjellë ushtarake (përmban vetëm rregullin e mos-ndihmës ndaj agresorit).
- Moska nuk ka dërguar trupa dhe nuk ka qëlluar direkt mbi avionët amerikanë apo izraelitë, duke preferuar të veprojë si furnizuese pas skene.
Përmes kësaj strategjie, Rusia arriti t’i japë Iranit mjetet e duhura për të zhvilluar një luftë të zgjatur asimetrike dhe për t’i shkaktuar humbje aseteve amerikane, pa u zhytur vetë në një përplasje direkte ushtarake me Uashingtonin.
