Rreth 35 kilometra ndanin vendin ku besohet se ra një raketë ruse në Poloni nga zona ku atë ditë stërviteshin trupa evropiane. Nuk pati raportime për të lënduar. Po të kishte rënë mes ushtarëve, qeverive të tyre do t’u duhej të vendosnin si të përgjigjeshin, ndoshta përpara se të dinin me siguri se çfarë kishte synuar Moska.
Po atë të premte, më 20 nëntor, në Kembrixh, kreu i inteligjencës ushtarake britanike, gjenerallejtënant Matthew Jones, foli pikërisht për këtë rrezik. Sipas vlerësimit të tij, Rusia aktualisht nuk po kërkon luftë me NATO-n. Ajo që e shqetëson më shumë është mundësia që Vladimir Putin, nën presion dhe gjithnjë më agresiv ndaj aleatëve, të gabojë në llogaritë e veta.
NË VARSHAVË FLASIN PËR PROVOKIM
Jones nuk iu referua drejtpërdrejt incidentit në Poloni. Por atë që ai përshkroi në Kembrixh si rrezik, Varshavës iu desh ta gjykonte mbi gjurmët që lanë në territorin e saj tre objekte të ardhura nga Rusia. Sipas vlerësimit polak, bëhej fjalë për dy raketa dhe një dron të mundshëm. Kryeministri Donald Tusk tha se koha e incidentit, pikërisht kur në vend po zhvillohej stërvitja evropiane, të bënte të dyshoje për një provokim të qëllimshëm.
Edhe një provokim i qëllimshëm mund të mbështetet mbi një llogari të gabuar. Kremlini mund të besojë se e di deri ku mund të shkojë pa shkaktuar një përgjigje ushtarake. Por sapo një raketë bie në territorin e një aleati, vendimi tjetër merret edhe në Varshavë, në Uashington e në kryeqytetet e tjera të NATO-s. Putin mund të vlerësojë sa rrezik është gati të marrë vetë. Reagimin e palës tjetër vetëm mund ta hamendësojë.
PSE LONDRA KËRKON NJË LINJË ME MOSKËN
Në fjalimin e tij, Jones kujtoi shtatorin e vitit 2022, kur një avion britanik zbulimi për pak u rrëzua mbi Detin e Zi. Katër vjet më pas, pyetja praktike për Londrën mbetet e njëjtë. Nëse një incident i tillë përsëritet, kush mund të flasë menjëherë me komandën në anën tjetër?
Më 10 nëntor, ministri britanik i Mbrojtjes, Wes Streeting, i tha Financial Times se kërkonte kanale shtesë komunikimi me Moskën, veçanërisht mes ushtarakëve. Sipas gazetës, që prej vitit 2022, asnjë ministër britanik i Mbrojtjes apo shef britanik i Shtabit të Mbrojtjes në detyrë nuk kishte biseduar me homologun rus. Kjo i jep peshë kërkesës së Streetingut. Në një krizë, edhe dy qeveri që duan ta shmangin luftën mund të humbasin kohë vendimtare duke u përpjekur të kuptojnë çfarë do të bëjë tjetra.
Të shtunën, në Varshavë, sekretari i përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, garantoi se Aleanca do të mbrojë çdo pëllëmbë të territorit polak. Sipas Reuters, të hënën, më 23 nëntor, Këshilli i Atlantikut të Veriut pritet të diskutojë shkeljen e hapësirës ajrore të Polonisë. Aleatët duhet t’i japin Moskës një përgjigje mjaftueshëm të qartë që të kuptojë pasojat e një përsëritjeje. Londra kërkon të sigurohet se, nëse ndodh përsëri, dikush në anën tjetër do ta ngrejë telefonin.

