Deklarata e këlyshit të Sorosit dhe presidentit të Ukrainës, Volodimir Zelensky (Zhelenski) ka konfirmuar përfundimisht se manjati ka krijuar një trekëndësh përbindësh që fillon me kryeministrin shqiptar Edi Rama, vazhdon me atë serb Aleksandër Vuçiç dhe mbyllet me karagjozin aktor Volodimir Zhelenski. Ky triumvirat sorosian i drejtuar nga Aleks Soros ka krijuar një linjë antishqiptare, nëpërmjet projekteve dhjetra vjeçare që kanë dobësuar faktorin shqiptar në interes të centrizmit serb.
Loja e nisur midis dyshes Rama-Vuçiç me projektin e Ballkanit të hapur ishte kryekëput projekti i Jugosllavisë së Madhe, i cili kishte për qëllim lënien e Kosovës si pjesë të protektoratit serb dhe renditjen e Shqipërisë si një republikë e një neo-Jugosllavie. Gjithë kjo lojë e udhëhequr nga Soros përfundoi në disfatë të turpshme falë ndërhyrjes së gjermanëve, të cilët aktivizuan projektin e vjetër të Ballkanit Perëndimor të iniciuar nga ata.
Soros dhe Edi Rama kanë arritur të realizojnë projektin e tyre të shkatërrimit të Shqipërisë nëpërmjet devalorizimit të kapitaleve dhe aseteve të Shqipërisë, duke filluar nga shitja e pronave, shkatërrimi i porteve, shpopullimi i 40 përqind nga shqiptarët deri te loja më e pisët zhvlerësimi i euros, i cili ka shkatërruar industrinë vendase. Edi Rama, si njeri pa origjinë dhe fe ka përcaktuar qartë rolin e tij në këtë masakër ndaj shqiptarëve duke dëmtuar interesin mbarëshqiptar në interes të një politike pansllave të Soros, ku në qendër të këtij projekti është rivitalizimi i Serbisë së madhe.
Deklaratat e fundit zyrtare të Presidentit të Ukrainës, Volodymyr Zelenskyy, gjatë vizitës së tij shtetërore në Beograd, ku ai konfirmoi me prerë se qëndrimi i Kievit kundër pavarësisë së Kosovës mbetet i paprekur, kanë rikthyer në qendër të vëmendjes gjeopolitike dinamikën e raporteve në Ballkanin Perëndimor1. Ky qëndrim, i mbajtur krah Presidentit të Serbisë, Aleksandër Vuçiç, nxori në sipërfaqe një rrjetëzim të ndërlikuar interesash transatlantike, rajonale dhe diplomatike.
Në mjedisin analitik dhe mediatik është ngritur pyetja nëse përfshirja e rrjetit të Fondacionit për Shoqëri të Hapur (Open Society Foundations – OSF), i drejtuar nga Alexandër Soros, përfaqëson një aks të orkestruar që dëmton interesat kombëtare shqiptare në dobi të një gjeometrie serbo-centrike. Për të kuptuar nëse bëhet fjalë për një koordinim të vetëdijshëm apo për një konvergjencë interesash pragmatike, është e nevojshme një analizë e thelluar e strukturave të pushtetit në Tiranë, Beograd dhe Kyiv, si dhe e rolit lehtësues që rrjeti Soros ka luajtur në iniciativat rajonale si “Ballkani i Hapur”.
Introduktë: Një Sëpatë Gjeopolitike dhe Deklarata e Beogradit
Konfirmimi i qëndrimit të Ukrainës kundër njohjes së pavarësisë së Kosovës gjatë takimit dypalësh midis Volodymyr Zelenskyy-t dhe Aleksandër Vuçiç-it në Beograd nuk përfaqëson një ndryshim radikal të doktrinës së jashtme të Kyiv-it, por shfaqja e saj në një moment kritik gjeopolitik provokoi tronditje diplomatike në Prishtinë dhe Tiranë. Zelensky theksoi se Ukraina i përmbahet me përpikëri së drejtës ndërmjetëse dhe parimit të integritetit territorial, duke mbështetur sovranitetin e Serbisë, ndërsa falënderoi Beogradin për mbështetjen e deklaruar ndaj sovranitetit të Ukrainës mbi Krimenë dhe rajonet e tjera të pushtuara nga Rusia.
Ky qëndrim publik krijoi një kontrast të fortë me mbështetjen politike, ushtarake dhe humanitare që Kosova i ka ofruar Ukrainës që nga dita e parë e pushtimit rus në vitin 2022. Prishtina zyrtare u rreshtua pa hezitim me sanksionet e Bashkimit Evropian, ofroi strehim për gazetarët ukrainas dhe dërgoi ndihma humanitare e stërvitje ushtarake, duke shpresuar se kjo solidaritet parimor do të shërbente si bazë për një rishikim të qëndrimit ukrainas.
Reagimi i menjëhershëm i udhëheqësve të Kosovës dëshmoi zhgënjimin e thellë nga kjo zgjedhje e Kyiv-it, ndërsa ndezi debatin mbi ekzistencën e një linje të përbashkët veprimi mes aktoreve që bashkëpunojnë ngushtë me rrjetin filan-tropiko-politik të familjes Soros.
Ndërtimi i Boshtit Tiranë-Beograd: Soros, Rama dhe Mbështetja e Ballkanit të Hapur
Marrëdhënia ndërmjet Kryeministrit të Shqipërisë, Edi Rama, dhe rrjetit të Fondacionit për Shoqëri të Hapur përfaqëson një nga simbiozat më jetëgjata politiko-institucionale në Evropën Lindore4. Origjina e këtij bashkëpunimi daton në fillim të viteve 1990, kur Rama ishte anëtar i bordit të parë të fondacionit në Shqipëri krahas figurave si Ismail Kadare. Përmes një investimi prej më shumë se 131 milionë dollarësh mes viteve 1992 dhe 2020, OSF financoi formimin e elitave të reja teknokrate, mediave dhe lëvizjeve qytetare4.
Lëvizja “MJAFT!”, e udhëhequr nga Erion Veliaj në fillim të viteve 2000, shërbeu si një platformë mobilizuese e shoqërisë civile përpara se kuadrot e saj të integroheshin në mënyrë organike në ekzekutivin e Partisë Socialiste dhe pushtetin vendor. Pas ardhjes së Partisë Socialiste në pushtet në vitin 2013, ky partneritet mori trajtën e një aleance publike me profil të lartë diplomatik. Me kalimin e drejtimit të fondacionit te Alexandër Soros, bashkëpunimi u bë edhe më intensiv, ku ky i fundit e cilësoi publikisht Ramën si “vëlla nga një nënë tjetër” dhe mori pjesë rregullisht në samite rajonale e ngjarje personale.
Pika më me ndikim e këtij bashkëpunimi brenda strukturave të shtetit shqiptar ishte Reforma në Drejtësi (2014–2016), ku Fondacioni i Shoqërisë së Hapur për Shqipërinë (OSFA), nën drejtimin e Andi Dobrushit, veproi si koordinuesi dhe financuesi kryesor i ekspertizës teknike. Kjo ndërhyrje sistemike në sistemin gjyqësor nxiti akuza të ashpra nga opozita shqiptare4. Lideri i opozitës Sali Berisha dhe ish-Presidenti Ilir Meta e akuzuan hapur George Soros-in për orkestrimin e “kapjes së shtetit” në dobi të ekzekutivit të udhëhequr nga Rama.
Kontrolli i pretenduar mbi institucionet u ushqye më tej nga emërimet e kontestuara të eksponentëve të lidhur me OSF-në në pozicione të larta juridike, si rasti i Darian Pavlit (kushëri i Kryeministrit Rama dhe ish-punonjës i OSF-së) si gjyqtar i Shqipërisë në Gjykatën Evropiane të të Drejtave të Njeriut. Në rrafshin gjeopolitik rajonal, iniciativa më domethënëse e mbështetur nga ky aks politik ishte projekti “Ballkani i Hapur” (Open Balkan), i promovuar nga Edi Rama dhe Aleksandër Vuçiç.
Alexandër Soros mori pjesë aktivisht në samitet e kësaj nisme, duke ushtruar diplomaci shëtitëse midis Beogradit, Tiranës, Shkupit dhe Prishtinës. Ndërsa mbështetësit e mbrojtën iniciativën si një mjet për lëvizjen e lirë të mallrave dhe njerëzve, kritikët analitikë në Kosovë, Malin e Zi dhe Bosnjë-Hercegovinë e refuzuan atë4. Projekti u pa si një platformë e dizajnuar për të fuqizuar ekonominë serbe dhe dominimin e saj tregtar në rajon, ndërsa anashkaloi dhe margjinalizoi statusin politik të Kosovës.
Pragmatizmi Dualist i Beogradit: Machiavellizmi i Vuçiç-it dhe ‘Democracy Washing’
Qasja e Presidentit të Serbisë, Aleksandër Vuçiç, ndaj rrjetit të Fondacionit Shoqëria e Hapur përfaqëson një nga modelat më unike të pragmatizmit politik në Ballkanin Perëndimor5. Regjimi i Vuçiç-it zbaton një strategji me dy binarë të mirë-kalkuluar5. Në sferën e brendshme mediatike, makineria pro-qeveritare serbe—veçanërisht tabloidet si Informer dhe rrjetet televizive nacionale—përdor emrin e George Soros si një mjet për demonizimin e opozitës dhe organizatave joqeveritare.
Sa herë që në Serbi shpërthejnë protesta qytetare, mediat shtetërore i etiketojnë organizatorët si “të financuar nga Soros” për të dekurajuar elektoratin konservator dhe pro-rus. Në të njëjtën kohë, në binarin e diplomacisë ndërkombëtare, Vuçiç ruan një marrëveshje transaksionale të afërt me Alexander Soros5. Që nga viti 2017, dy udhëheqësit kanë zhvilluar takime të rregullta zyrtare në Beograd, Nju Jork, Davos dhe Ohrid. Për Presidentin serb, kjo marrëveshje dy polëshe plotëson dy objektiva kryesore gjeopolitike:
Siguron një kanal me ndikim për të lobuar dhe ruajtur kontakte me rrjetet progresive politike në Uashington dhe Bruksel.
Përfiton një lloj “larjeje demokratike” (democracy washing), ku bashkëpunimi i afërt me një fondacion që proklamon mbrojtjen e shoqërisë së hapur zbut presionin e krerëve perëndimorë mbi regresin e lirisë së medieve dhe autokratizimin e shtetit serb.
Fondacioni Shoqëria e Hapur në Serbi (FOD) ka luajtur gjithashtu një rol ndërmjetësues në jetën politike vendore. Në vitin 2019, gjatë krizës së thellë politike dhe bojkotit të paralajmëruar të zgjedhjeve nga opozita, FOD organizoi tryeza të rrumbullakëta midis partisë në pushtet (SNS) e opozitës, duke i dhënë Vuçiç-it një platformë për të demonstruar gatishmëri për dialog përpara komunitetit ndërkombëtar. Në kuadër të Ballkanit të Hapur, mbështetja e Alex Soros i lejonte Vuçiç-it të pozicionohej si motori ekonomik i rajonit dhe të normalizonte marrëdhëniet me Shqipërinë e Edi Ramës, pa bërë asnjë lëshim sa i përket njohjes së sovranitetit të Kosovës.
Doktrina Ukrainase e Integritetit Territorial: Rrethanat Juridike dhe Partneriteti me Alexandër Soros
Evolucioni i marrëdhënieve ndërmjet Volodymyr Zelenskyy-t dhe familjes Soros reflekton transformimin e vetë situatës gjeopolitike të Ukrainës6. Gjatë viteve të para të mandatit të tij (2019–2021), Zelenskyy mbajti një distancë publike mbrojtëse nga George Soros. Kur kabineti teknokrat i Oleksiy Honcharukut ndërmori reforma strukturore në tregun e tokës dhe energji, mediat e kontrolluara nga oligarkët pro-rusë lançuan një fushatë agresive dezinformuese duke përdorur nocionin “Sorosiata” për të etiketuar ministrat si agjentë të huaj.
Fushata çoi në shkarkimin e Honcharukut në mars 2020, ndërsa vetë Zelenskyy deklaroi se nuk e njihte personalisht George Soros-in. Teori të ndryshme konspirative rreth lidhjeve familjare biologjike midis Zelenskyy-t dhe Soros-it u përgënjeshtruan zyrtarisht nga verifikimet e pavarura të fakteve. Ndryshimi rrënjësor ndodhi pas pushtimit ushtarak rus në shkurt 2022 dhe kalimit të drejtimit të OSF-së te Alexander Soros. Bashkëpunimi u shndërrua në një partneritet publik e strategjik.
Alexander Soros udhëtoi disa herë në Kyiv midis viteve 2023 dhe 2024 për të takuar Zelenskyy-n, Andriy Yermak-un dhe Olena Zelenska-n. OSF ndau një grant prej 1 milion dollarësh për Fondacionin Olena Zelenska, bashkëpunoi në programin Bring Kids Back UA për kthimin e fëmijëve të deportuar, si dhe financoi projekte për mbrojtjen e rrjetit energjetik, sekuestrimin e aseteve të ngrira ruse dhe promovimin e Formulës së Paqes të Zelenskyy-t.
Megjithatë, qëndrimi i Ukrainës ndaj Kosovës nuk përcaktohet nga ky partneritet me Soros-in, por nga doktrina e saj e ngurtë juridike mbi integritetin territorial. Që nga aneksimi i ilegal i Krimesë në vitin 2014 dhe pushtimi i vitit 2022, Kyiv-i i ruhet krijimit të çdo precedenti të secesionitunilatéral që Rusia mund ta shfrytëzojë për të arsyetuar pseudo-referendumet në Donbas apo Krime. Gjatë vizitës në Beograd, Zelenskyy e bëri të qartë se mosnjohja e Kosovës mbetet e paprekur sepse Ukraina i përmbahet parimit të sovranitetit të partnerëve të saj.
Kjo deklaratë nxiti reagime të menjëhershme dhe të ashpra në Prishtinë:
Zv/Kryeministri dhe Ministri i Jashtëm në detyrë i Kosovës, Glauk Konjufca, shprehu keqardhje, duke theksuar se Kosova u rreshtua me Ukrainën nga parimi moral dhe se pavarësia e saj erdhi pas një procesi ndërkombëtar të udhëhequr nga OKB-ja pas fushatës gjenocidale të regjimit të Milosheviçit.
Ish-Ministri i Jashtëm Behgjet Pacolli e cilësoi deklaratën si “thellësisht zhgënjyese”.
Në shenjë proteste, autoritetet në Prishtinë hoqën një flamur të madh ukrainas nga një ndërtesë kryesore, me Kryetarin e Komunës Përparim Rama që deklaroi se “shteti i Kosovës duhet të respektohet”.
Ministria e Punëve të Jashtme e Shqipërisë u distancua nga parallelizmat, duke theksuar se mendimi i Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë (GJND) konfirmoi se shpallja e pavarësisë së Kosovës nuk violoi të drejtën ndërkombëtare dhe se stabiliteti në Ballkan kërkon pranimin e këtij realiteti.
Vuçiç e ka shfrytëzuar me mjeshtëri këtë dobi juridike të Kyiv-it, duke deklaruar publikisht se nëse Ukraina do ta njihte Kosovën, “do të humbiste gjithçka brenda një dite”, duke mbajtur kështu Ukrainën në binarët e mosnjohjes.
Analiza Krahasuese e Rrjeteve dhe Qëndrimeve Gjeopolitike
Tabela e mëposhtme paraqet strukturën e marrëdhënieve, pozicionin ndaj Kosovës dhe objektivat strategjike të katër aktorëve kryesorë të analizuar:
Implikimet e Rendit të Dytë e të Tretë dhe Përfundimet Strategjike
Analiza e të dhënave dëshmon se situata aktuale nuk është produkt i një konspiracioni të orkestruar antishqiptar nga rrjeti Soros, por pasojë e një konvergjence të Real politikës ku interesat kombëtare të Kosovës janë dëmtuar nga asimetritë strategjike të aktorëve të përfshirë4.
Përfshirja e Alexander Soros si lehtësues i “Ballkanit të Hapur” i dha mbulim diplomatik aksit Rama-Vuçiç për të avancuar një projekt tregtar ku Serbia mbante peshën kryesore ekonomike4. Ndërsa Tirana zyrtare e promovoi iniciativën si hap drejt integrimit, Beogradi e shfrytëzoi atë për të anashkaluar dialogun politik me Prishtinën. Kjo rrethanë krijoi përçarje të thella politike midis Shqipërisë e Kosovës, duke zbehur pozicionin negociues të shqiptarëve në rajon4.
Nga ana tjetër, deklaratat e Zelenskyy-t në Beograd tregojnë se si Serbia arrin të shfrytëzojë balancat gjeopolitike (si furnizimi indirekt me municione dhe mbështetja e rezolutave për Ukrainën) për të bllokuar njohjen e Kosovës nga Kyiv-i. Ukrainës i nevojitet ruajtja e parimit absolut të integritetit territorial për të mbrojtur kauzën e saj kundër agresionit rus, dhe Vuçiç e përdor këtë nevojë juridike për të mbajtur Kosovën të izoluar nga njohja e një shteti me peshë ushtarake e diplomatike.
Në përfundim, marrëdhënia ndërmjet Ramës, Vuçiç-it, Zelenskyy-t dhe rrjetit Soros zbulon se politika rajonale udhëhiqet nga pragmatizmi transaksional. Rrjeti Soros ka ndjekur agjendën e vet të integrimit ekonomik dhe stabilitetit institucional, por duke i dhënë përparësi tregjeve të hapura pa zgjidhur kontestet politike, ky model i shërbeu dominimit ekonomik të Serbisë dhe e la Kosovën në prapavijë. Për diplomacinë shqiptare në Tiranë dhe Prishtinë, kjo dinamikë nxjerr në pah domosdoshmërinë e ndërtimit të një politike të jashtme të koordinuar kombëtare, ku partneritetet ndërkombëtare kushtëzohen nga mbrojtja e prerë e sovranitetit dhe të drejtave të Kosovës në arenën globale.
Mediat kroate i çjerrin maskën BE për paktin Vuçiç-Zhelenski
Shkrimi i publikuar nga media kroate hedh dritë mbi një nga aspektet më cinike të gjeopolitikës bashkëkohore: triumfin e Real politikës dhe diplomacisë transaksionale mbi parimet e deklaruara. Ky artikull konfirmon se prapa retorikës publike për “vlerat evropiane”, “rendin ndërkombëtar” apo “neutralitetin”, fuqitë e mëdha dhe aktorët rajonalë drejtohen nga interesa të ftohta ushtarake, ekonomike dhe gjeopolitike. Zbërthimi i kësaj analize zbulon se si funksionon loja e interesave në Ballkanin Perëndimor dhe ku qëndrojnë pasojat për faktorin shqiptar:
“Neutraliteti Profitabil” i Serbisë dhe Tregtia e Fshehtë e Armëve
Përderisa publikisht Serbia paraqitet si një vend me simpati pro-ruse që refuzon të vendosë sanksione ndaj Mosfës, prapaskenave Beogradi është kthyer në një nga furnizuesit më vitalë të ushtrisë ukrainase me municione. Përmes skemave ndërmjetësuese (përmes Bullgarisë, Çekisë, Spanjës dhe SHBA-së), Vuçiç ka zbatuar një model ku:
Eksporti i armëve prej rreth 800 milionë eurosh ndihmon drejtpërdrejt ekonominë dhe industrinë ushtarake serbe.
Blerja e këtij municioni me miratimin e diplomacisë amerikane (siç e konfirmoi ish-ambasadori Christopher Hill) i garanton Beogradit një lloj “imuniteti politiko-diplomatik” nga Uashingtoni dhe Brukseli.
Vendi i “Lojtarit të Keq” që Shpërblehet kundrejt Aleatëve Parimorë
Analiza kroate nxjerr në pah një paradoks të dhimbshëm për vendet e vogla si Kroacia apo Kosova:
Kroacia dhe Kosova ndoqën një linjë 100% parimore me Perëndimin: dhuruan ndihma financiare e ushtarake, vendosën sanksione ndaj Rusisë dhe mbështetën Ukrainën pa rezerva. Rezultati? Kroacia ka vetëm kosto ekonomike dhe anashkalohet në marrëveshjet e mëdha ushtarake, ndërsa Kosova përballet me deklarata të drejtpërdrejtë nga Zelenskyy në Beograd që konfirmojnë mosnjohjen e shtetësisë së saj.
Serbia, duke luajtur rolin e “fqinjit të vështirë” ose “pak të keq”, tregton me të dyja palët. Ajo fiton simetri financiare, negocion hapur projekte teknologjike për dronë ushtarakë (me Izraelin, Emiratet dhe potencialisht Ukrainën) dhe njëkohësisht merr mbështetje zyrtare nga Kyiv-i për integritetin e saj territorial.
Hipokrizia Evropiane dhe Asimetria e Interesave në Ballkan
Kjo situatë zbulon se si Bashkimi Evropian dhe SHBA-ja janë të gatshëm të mbyllin sytë përballë autokratizmit të Vuçiç-it apo projekteve me prapavijë hegjemonike rajonale si “Ballkani i Hapur”. Kur fuqitë e mëdha kanë nevojë urgjente për burime ushtarake — siç është municioni serb për frontin ukrainas apo komponentët kinezë për dronët — rregullat e ideologjisë dhe “mbrojtja e demokracisë” bien në plan të dytë. Njësoj siç BE-ja vazhdon të importojë miliarda euro gaz rus ndërsa predikon sanksione, ashtu edhe diplomacia perëndimore ushqen makinerinë ushtarake serbe sepse i nevojiten predhat e saj për luftime.
Implikimet për Faktorin Shqiptar
Kjo dinamikë vërteton rrezikun e madh të një politike të jashtme naive. Ndërsa Prishtina dhe Tirana janë mbështetur shpesh te parimet morale dhe përshtatja e pakushtëzuar me kërkesat e aleatëve, Beogradi ka ndërtuar një rrjet interesash të forta materiale, tregtare dhe ushtarake që e bëjnë atë të nevojshëm për fuqitë e mëdha. Kjo “lojë e pisët” dëshmon se në tryezën e madhe gjeopolitike, shtetet që nuk prodhojnë leverdi strategjike apo ekonomike direkte rrezikojnë të anashkalohen.
Për sa kohë që Serbia mbetet e nevojshme si prodhuese municionesh për Perëndimin dhe partner tregtar për aktorët e tjerë globalë, presioni ndërkombëtar mbi Beogradin për të njohur Kosovën do të jetë dytësor, duke e lënë çështjen shqiptare të ekspozuar ndaj pazareve të ftohta të Real politikës.
